10 ژوئن 2025- یک مطالعه ی کوهورت مشاهده‌ای اخیر در کانادا نشان داد که بیماران دیابتی مسن که آگونیست‌های گیرندهGLP-1 -عمدتاً سماگلوتید - مصرف می ‌کنند، در معرض خطر کم اما افزایش یافته‌ ای برای ابتلا به دژنراسیون ماکولا وابسته به سن نوع نئوواسکولار((nAMD[1] قرار دارند. خطر مطلق این عارضه همچنان پایین است- در 0.2٪ در طول 3 سال در بین مصرف‌ کنندگان در مقابل 0.1٪ در غیرمصرف ‌کنندگان- اما نیاز به تحقیقات بیشتر در مورد این دسته دارویی را برجسته می ‌کند.

این مطالعه که در JAMA Ophthalmology منتشر شده است، توسط دکترReut Shor  از گروه چشم ‌پزشکی و علوم بینایی دانشگاه تورنتو رهبری شد. محققان در این مطالعه ایمنی چشمی درازمدت آگونیست ‌های گیرنده پپتید-1 شبه گلوکاگون(GLP-1 RAs) را که به طور فزاینده ‌ای برای مدیریت دیابت و چاقی تجویز می ‌شوند، تجزیه و تحلیل کردند. با وجود محبوبیت روزافزون این داروها، داده ‌های مربوط به تأثیر طولانی مدت آنها بر سلامت چشم محدود است. برای بررسی این نگرانی بالقوه، محققان یک مطالعه کوهورت گذشته ‌نگر شامل ۱۳۹۰۰۲فرد مسن مبتلا به دیابت، از پایگاه‌های داده سلامت اداری در انتاریو، انجام دادند. داده‌ ها، که سه سال از ژانویه ۲۰۲۰تا نوامبر ۲۰۲۳را پوشش می‌ داد، از موسسه علوم ارزیابی بالینی تهیه شده بود. بیمارانی که در این مطالعه شرکت داشتند، به دیابت مبتلا بودند و ۶۶سال یا بیشتر سن داشتند، و قبلاً به nAMD مبتلا نشده بودند. محققان ۴۶۳۳۴ نفر از مصرف‌ کنندگانGLP-1 RA  را با ۹۲۶۶۸ نفر از افراد غیرمصرف ‌کننده تطبیق دادند و با استفاده از تطبیق نمره تمایل، از مقایسه جمعیت ‌شناختی و بیماری‌ های همراه اطمینان حاصل کردند.

هدف اصلی، ارزیابی میزان بروز و زمان تشخیص‌ های جدید nAMD در میان افرادی بود که حداقل به مدت شش ماه در معرض GLP-1 RA قرار داشتند.

این مطالعه یافته ‌های زیر را ارائه داد:

•  بیمارانی که از آگونیست‌ های گیرنده GLP-1 استفاده می ‌کردند، در مقایسه با افرادی که از این داروها استفاده نمی ‌کردند، بیش از دو برابر در معرض خطر ابتلا به دژنراسیون ماکولا وابسته به سن نئوواسکولار(nAMD)  بودند.

• نسبت خطر خام برای ابتلا به nAMD برابر با ۲.۱۱ بود.

• نسبت خطر تعدیل ‌شده همچنان بالا و در حد ۲.۲۱ باقی ماند.

• با وجود افزایش خطر نسبی، تفاوت مطلق در بروز nAMD تنها ۰.۱ درصدبود.

• این یافته‌ ها نگرانی ‌های ایمنی بالقوه ی این گروه دارویی را برجسته می ‌کند، به‌ ویژه برای افراد مسن ‌که از قبل در معرض خطر بیشتری برای اختلالات چشمی مرتبط با سن هستند.

• اگرچه تعداد موارد جدید nAMD کم بود، اما ارتباط آماری مشاهده ‌شده نیاز به تحقیقات بیشتر دارد.

نویسندگان خاطرنشان کردند که «این مطالعه ارتباط احتمالی بین استفاده سیستمیک ازGLP-1 RA  و تغییرات شبکیه ‌را که منجر به nAMD می شود، برجسته نمود. با استفاده ی بیشتر از این داروها در مدیریت بیماری ‌های مزمن، اثرات طولانی‌ مدت آنها بر چشم باید بهتر درک شود».

نویسندگان این مطالعه همچنین بر لزوم قضاوت بالینی متعادل تأکید کردند. مزایای GLP-1 RA در تنظیم قند خون و کنترل وزن به خوبی اثبات شده است و قطع ناگهانی آن توصیه نمی‌ شود. با این حال، پزشکان بهتر است نظارت بر علائم اولیه تغییرات شبکیه در بیماران پرخطر، به ‌ویژه بزرگسالان مسن‌ با سابقه خانوادگی دژنراسیون ماکولا را در نظر بگیرند.

نویسندگان نتیجه گیری کردند: «اگرچه افزایش خطر ابتلا به nAMD به طور مطلق نسبتاً پایین است، اما یافته ‌های ما بر اهمیت مراقبت هوشیارانه و شخصی‌ سازی ‌شده هنگام تجویز آگونیست های گیرنده‌ یGLP-1  تأکید دارد. مطالعات بیشتری برای بررسی مکانیسم‌ های بیولوژیکی زیربنایی این ارتباط و تعیین اینکه آیا جمعیت ‌های خاصی از بیماران در برابر عوارض جانبی چشمی آسیب ‌پذیرتر هستند یا خیر، مورد نیاز است».

منبع:

https://medicaldialogues.in/ophthalmology/news/semaglutide-use-tied-to-slightly-increased-namd-risk-in-older-diabetic-patients-jama-149651